Poradnik
Wapnowanie gleb
Lucerna nie toleruje kwaśnych gleb. Odpowiedni odczyn pH to fundament udanej uprawy i wysokich plonów.
Dlaczego odczyn gleby ma znaczenie?
Lucerna, roślina która nie toleruje kwaśnych gleb, stanowi główną pozycję w naszej ofercie. Dlatego też przytaczamy tu nieco informacji i porad o utrzymaniu gleb we właściwym, obojętnym odczynie.
Również łąki, jakkolwiek mniej wrażliwe na zakwaszenie, znacznie lepiej plonują i są trwalsze w warunkach optymalnego odczynu gleby. Odczyn gleby jest jednym z najbardziej niedocenianych i zaniedbywanych elementów uprawy. Miernikiem odczynu jest pH i jego wartość ma fundamentalne znaczenie dla prawidłowego wzrostu i rozwoju upraw.
Gdy jest niekorzystny dla danego gatunku, rośliny reagują zwykle znacznym spadkiem plonu oraz obniżeniem jego jakości.
Ocena odczynu gleb
pH mierzone w KCl
| Odczyn | Zakres pH |
|---|---|
| Bardzo kwaśny | do 4,5 |
| Kwaśny | 4,6 – 5,5 |
| Lekko kwaśny | 5,6 – 6,5 |
| Obojętny | 6,6 – 7,2 |
| Zasadowy | od 7,3 |
Najważniejsze funkcje wapnia w roślinach
- 1Wapń pełni funkcje strukturalne — wchodzi w skład błon i ścian komórkowych. 60% wapnia jest zmagazynowana w ścianie komórkowej, gwarantuje wysoką wytrzymałość ścian komórkowych i spójność tkanek, przyczynia się pośrednio do zwiększenia odporności na patogeny.
- 2Wapń sprzyja prawidłowemu ukorzenianiu się roślin. Jego niedobór jest powodem zatrzymania wzrostu korzeni, przez co roślina nie jest w stanie pobierać odpowiedniej ilości wody i składników pokarmowych.
- 3Wapń wpływa na zawiązywanie się brodawek korzeniowych przez rośliny strączkowe i motylkowate, w tym lucernę i koniczynę.
- 4Wapń reguluje aktywność enzymów w procesach metabolicznych, co wpływa na wzrost roślin i ich plonowanie.
- 5Wapń wpływa na kiełkowanie pyłku i wzrost łagiewki pyłkowej.
- 6Wapń łagodzi skutki stresów, zwiększa zdrowotność roślin.
Wynika z tego, że zasobność gleby w wapń to nie tylko właściwy poziom odczynu glebowego, ale również prawidłowy rozwój i funkcjonowanie uprawianych roślin. Warto też dodać, że wapń wpływa na tworzenie się odpowiedniej struktury gleby — gruzełkowatej, oraz sprzyja rozwojowi i bogactwu jej życia biologicznego.
Dlaczego gleby stają się kwaśne?
W Polsce ponad 90% gruntów powstało na kwaśnych, polodowcowych skałach osadowych. Tak więc z natury rzeczy nasze ziemie są kwaśne, bo m.in. łatwo dochodzi do wymywania jonów zasadowych.
Niekorzystne, duże zakwaszenie gleb to w dużej mierze działalność człowieka. Zanieczyszczenia gazowe, kwaśne deszcze, intensyfikacja rolnictwa to główne czynniki wpływające na to zjawisko.
W celu zrównoważenia czynników zakwaszających niezbędne jest wprowadzenie do gleby 300 do 400 kg, a dla upraw pastewnych nawet do 1000 kg CaO na hektar rocznie.
Potrzeby wapnowania gleb mineralnych
Grunty orne — na podstawie aktualnego pH
| Ocena potrzeb | Bardzo lekkie | Lekkie | Średnie | Ciężkie |
|---|---|---|---|---|
| Konieczne | do 4,0 | do 4,5 | do 5,0 | do 5,5 |
| Potrzebne | 4,1 – 4,5 | 4,6 – 5,0 | 5,1 – 5,5 | 5,6 – 6,0 |
| Wskazane | 4,6 – 5,0 | 5,1 – 5,5 | 5,6 – 6,0 | 6,1 – 6,5 |
| Ograniczone* | 5,1 – 5,5 | 5,6 – 6,0 | 6,1 – 6,5 | 6,6 – 7,0 |
| Zbędne | od 5,6 | od 6,1 | od 6,6 | od 7,1 |
* optymalny zakres dla danej kategorii gleby
Zalecane dawki wapna
w t/ha, w przeliczeniu na nawóz 60% CaO
| Rodzaj gleby | do 4,1 | 4,1 – 4,5 | 4,6 – 5,0 | 5,1 – 5,5 |
|---|---|---|---|---|
| Mineralna bardzo lekka i lekka | 1,5 | 1,5 | 1,0 | 1,0 |
| Mineralna średnia i ciężka | 3,0 | 3,0 | 2,0 | 2,0 |
| Organiczna | 3,5 | 3,0 | 2,5 | — |
Terminy i zalecenia
Wymagania lucerny i traw
- Lucerna wymaga odczynu obojętnego: pH 6,5 – 7,2. Nie toleruje gleb zakwaszonych.
- Trawy w użytkach zielonych wymagają pH 5,5 – 6,5 na glebach mineralnych oraz pH 4,5 – 5,0 na glebach organicznych.
Kiedy wapnować?
- Najlepszy termin: od żniw do jesieni. W przypadku upraw wieloletnich — jesień.
- Wiosną można stosować jedynie dawkę uzupełniającą lub kredę nawozową.
- Nie wysiewać na śnieg ani zamarzniętą glebę.
Ważne zastrzeżenia
- Przed lub po wapnowaniu nie wolno stosować nawozów azotowych (forma amonowa), fosforowych, obornika ani gnojowicy. Przerwa min. 4–6 tygodni.
- Odkwaszający efekt nawozów wapniowych występuje od 2. roku po zastosowaniu — przy mocnym zakwaszeniu siew lucerny należy odłożyć o rok.
- Na glebach zakwaszonych nie aplikować od razu całej dawki — duża ilość wapna naraz może wywołać negatywne skutki.
Typy nawozów wapniowych
- Tlenkowe [CaO] — przede wszystkim na gleby średnie i ciężkie. Nie stosować na lekkie i bardzo lekkie, gdyż powodują częściowe spalanie próchnicy.
- Węglanowe [CaCO₃] — na wszystkie typy gleb. W tym typie jest kreda nawozowa (szybko działająca) oraz wapno defekacyjne (produkt uboczny przemysłu cukrowniczego).